Laat de wintervisserij niet aan je voorbijgaan

10 februari 2019 | Bob Kuiper

Kunnen we tegenwoordig nog van een echte winter spreken? Het is af en toe goed koud, maar een echte winter is al lange tijd erg ver weg. Van vroegere verhalen weet ik dat het echt een winter kon zijn, het staartje van de jaarlijkse echte koude winters heb ik nog mee mogen maken in mijn jongere jaren tijdens de jaren 90. Het sneeuwde dikke centimeters en haalde flinke temperaturen onder het nulpunt. Dat is nu wel anders.

 

Lekkere dikke steenbolken in de winter: daar is niks mis mee...

 

Winter!

En toch verdient de wintervisserij ook zijn aandacht, iets dat velen vergeten. Want ook de winter biedt vele mogelijkheden en soorten vis. Er is veel veranderd voor de visser maar ook voor de vis zelf. Al jaren merk je dit aan de vangsten, zo vanaf de zomer tot zelfs aan het einde van het volgende voorjaar; de vangsten komen later op gang in de winter, de zomerse vis zoals de zeebaars, een echte trekvis, vertrekt later dan normaal of blijft zelfs overwinteren. Dit is vooral de kleinere scholen baars maar toch. Dit puur omdat de watertemperatuur niet de waardes haalt van wat het normaal moet zijn. Dit heeft totaal niks te maken met de buitentemperatuur zoals velen denken... De reden hiervoor is de instroom van het koude water uit het noorden die later op gang komt. Ergens is dit lekker voor de visserij op onze mooie stranden, pieren of havenhoofden maar ergens ook heel ongewoon want van nature hoort dit niet.

 

 

Bot!

 

Bot

Ook de bot is een vis die zomers gevangen wordt en ook niet vertrekt in de koudere maanden. De bot ligt vaak in het vrij ondiepe, vaak zelfs tegen de kant aan achter of in de eerste branding. Ze zijn vaak erg dik door de paaiperiodes in de winter. De vangsten zijn vaak groot maar ook zitten er soms enkele postzegels tussen die natuurlijk weer de vrijheid van de toekomst verdienen. Bot; ja sommigen zeggen smaakloos, sommige zweren erbij. Peper en zout en wat kruiden doen eventueel een hoop aan de smaakpupillen. Kortom, een prachtige en smakelijke vis voor de liefhebber.

 

 

Een lekkernij voor mens en vis!

 

Garnalen

Als de ‘R’ in de maand komt merk je dat de garnalen bijvoorbeeld in groten getale aanwezig zijn. Vele vissers verruilen op momenten hun hengels voor de duw- of sleepnetten om langs te zandbanken de jacht te beginnen op de Hollandse garnaal die in grote hoeveelheid aanwezig is. Vooral afgelopen jaar, hoor ik om mij heen, was er een overvloed aan garnalen. Flinke volle netten zijn dit jaar geen straf voor de garnalenvisser en hobbyist, vangen en op het strand koken in de pan is een culinair feestje. De straf komt later pas, als er gepeld moet worden aan de keukentafel. De handen gaan na een flinke berg garnalen op de automatische piloot omdat er al rond de duizend garnalen door de vingers zijn gegaan. Hollandse garnalen zijn een delicatesse, zowel door gerechten heen maar zeker ook op een witte bol of kadet.

 

 

De heerlijke schar...

 

Schar

De schar laat zich natuurlijk zien rond de koudere periodes van het jaar. Vaak worden de meeste als eerste gevangen vanaf de pieren of havenhoofden, dit omdat de schar zich daar nog op een diepte bevindt met veel voedsel en goede temperatuur. Enkele weken tot maanden later komen de scharren richting de kust, als ook daar de watertemperatuur gezakt is. Schar zal zich dan ophouden op de ondiepere plekken op zoek naar voedsel zoals garnalen. Schar is overigens een zeer gewaardeerde vis onder de panvisser maar ook onder de niet-vissende mensen. Het is een overheerlijke smakelijke vis gekenmerkt door zijn prachtige wit-transparante buik en zijn mooie egale bruine rug. Vaak worden ze gefrituurd of klaargemaakt in de pan met een laagje boter. Een prachtig visje om te smullen!

 

 

 

Groot of klein, wijting is altijd fijn...

 

Wijting

Naast de schar gaat ook de wijting zich in grote groepen melden. Vaak begint de jacht zoals gewoonlijk ‘s avonds vanaf het schemer. De wijting is een mooie gelijnde vis met een kenmerkende bronzige kleur op de flanken, het kleine broertje van de gul en andere kabeljauwachtigen. Wanneer je op de wijting vist krijg je het gevoel dat de wijting lijdt aan enorme voedselnijd. Vaak gooi je in en heb je binnen luttele seconden soms al tikken op de top van de hengel. En als het meezit een paar mooie stevige aanbeten van een groter exemplaar.

 

Wijting pakt alles wat voor de neus komt, wel vergelijkbaar als de zomerse makreel. Het lijkt alsof dit visje niets kan weerstaan als het voor de neus gehouden wordt. Soms zit er weinig tot niets meer op de haken, maar het restje aas zoals pieren waar ze gek op zijn kunnen ze niet weerstaan of negeren.

Dit is dan ook de reden dat vaak al je haken gevuld zijn met wijting, soms wel twee per haak. Qua aas zijn ze dus totaal niet kieskeurig: pieren, zagers, mesheft, het maakt de wijting niet uit als het maar voedsel is.

 

Kibbeling

Wat je verder merkt bij de wijting is dat het onder de vissers of op de vismarkt een zeer vergeten en ondergewaardeerde vis is. Vroeger werd de wijting ook wel kattenvoer genoemd wat totaal niet op zijn plaats is als benaming. Integendeel, de wijting is een enorm lekkere vis die je op verschillende wijze klaar kan maken zoals in filets of in kibbeling vanuit de pan of de frituur. Persoonlijk vind ik dit echt een enorm lekkere vis die wat meer aandacht verdient. Vang je een wijting? Probeer het eens…

 

Steenbolk

‘s Winters komen ook de vangsten op gang van een andere gast, de steenbolk! Steenbolk is een vis die zich graag ophoudt tussen en rondom obstakels zoals de blokken van de pieren, havenhoofden en wrakken op volle zee. De vis heeft een zeer apart kenmerk en komt qua kleuren overeen met de wijting, alleen is de bronzige kleur verder verspreid over de flanken.

 

De steenbolk is een volle bredere vis met een vrij hoge rug. Ook dit is familie van de welbekende kabeljauwsoorten met grote ogen en een flinke bek. Ook zijn de straalvinnen enorm herkenbaar als kabeljauwsoort. Vaak worden de vangsten vanaf havenhoofden en pieren teruggegooid omdat ze vaak te klein zijn of net zoals de wijting ondergewaardeerd worden. Een groot exemplaar wordt minder vaak gevangen vanaf de kant dan zijn kleinere variant. Steenbolken eten zowel alles maar hebben in mijn optiek vooral de voorkeur voor zeepieren. Tijdens het wrakvissen van afgelopen 24 oktober 2018 - georganiseerd vanuit de Facebook pagina Zeevis Forum Nederland-  vingen we voornamelijk steenbolk boven de wrakken. Veel daarvan waren ook klein maar deze waren in grote scholen aanwezig rondom de wrakken. Als er grote exemplaren werden gevangen waren ze echt groot, vol en mooi rond. Een topvis die te veel vergeten wordt terwijl het echt een zeer lekkere vis is om te nuttigen.

Ook hiervan kan kibbeling gemaakt worden of gepaneerde filet, iets wat veel te weinig gedaan wordt. Ook deze vis verdient meer aandacht!

 

 

Gul!

 

Gul!

En toch, veel vissers denken maar aan éénh ding als de koudere periodes aanbreken: gul!

Gul is onder de vissers een zeer gewilde en graag welkome vis omdat het een kleine en jonge variant is van kabeljauw. Vaak zijn de vangsten tussen de 30 en 50 cm - vandaar de naam gul. Kleinere van deze soort worden torretjes genoemd en de grotere gewoon kabeljauw. Heel af en toe worden er grotere gullen gevangen maar dat is niet zoals vroeger. Van verhalen om mij heen heb ik vernomen dat de vangsten jaren terug vele malen beter en ook groter waren, maar die tijd is voorbij!

 

Klimaat

Het scheen een enorme sport te zijn omdat gul/kabeljauw een vrij slimme vis is. Als de vis voelt dat hij gehaakt is zwemt het zich tussen de blokken en heb je er (als het tegen zit) een flinke klus aan of je verspeelt hem zelfs. Een prachtige visserij in de winter, van wat we nog winter mogen noemen vergeleken met vroeger. Zelf denk ik ook dat de reden is dat ze minder groot zijn door het klimaat dat verandert. De vis weet door verandering zijn oorspronkelijke weg niet meer terug naar de Noordzee of heeft door de temperatuur zijn afkeer hiervoor gekregen. Grote vangsten zijn dus tegenwoordig niet meer vanzelfsprekend, een beetje geluk hoort hier zeker bij.

 

Kieskeurig

De gul is zelf enorm kieskeurig qua voedsel wat hem voorgehouden word, zo kan het zijn dat de gul vandaag enorm dol is op mesheften of juist niet. Stinkende mesheften zijn wel een delicatesse van de vis maar geeft geen vangstgarantie. De gul is zeer variabel wat betreft het aas. Meestal werken mooie volle pieren goed maar ook daar heeft de vis niet altijd zin in. Het kan zijn dat die dag de gul een voorkeur heeft voor schaal- en schelpdieren of een heerlijke kleine aasvis. Nou ja klein: soms komen er bij vangsten flinke vissen uit, zo ervaar ik dat zelf. Ik ving een keer een mooie gul die een grote meun uitbraakte. Op gul vissen is aftasten met aas, dit is per dag verschillend dus.

De gul wordt gekenmerkt om zijn mooie gevlekte huid, straalvinnen, grote ogen, enorme kop en een flink grote bek met kindraad. Alle ingrediënten voor een echte zichtjager waar vrijwel alles in de grote bek past.

 

Qua haakmaat is ook niet echt snel iets te groot, dus zet die twijfel maar aan de kant. Na een mooie vangst kun je er in de keuken veel verschillende kanten mee op; als filets in de pan, oven, of als kibbeling, noem maar op. Het is een zeer prachtige vis die wel zeer gewaardeerd wordt vergeleken met zijn broertjes de wijting en steenbolk. In mijn ogen een complete misvatting, want alle drie deze soorten kabeljauw zijn gewoon enorm heerlijk. En het zijn vissen die de kou opzoeken in plaats van vissen die de warmte opzoeken - zoals de meeste kennen van de zomerse visserij...

 

Vele visser haken af omdat het te koud wordt. Maar verdiep je eens in deze visserij en trek een lekker warm thermopak aan en stop je handen in de zak - mocht de tijd daar voor zijn tijdens het vissen. Mocht je het toch koud krijgen, er is genoeg te vangen wat je warm en bezig houdt. Wie weet vang jij wel die flinke gul waar iedereen op hoopt, dan krijg je het vanzelf warm.

 

Geef het een kans

Twijfel niet, nu hebben we nog redelijke winters maar als het klimaat blijft veranderen en de vis in de winter straks buiten bereik komt, komt er een keer een tijd dat je baalt en denkt: verdorie, waarom heb ik nooit in de winter gevist! Nu is je kans, dus geef die wintervisserij ook de kans. Zomerse visserij is natuurlijk altijd leuk, maar hou je zelf ‘s winters scherp door een totaal andere visserij. Mijn advies: pak je hengel en geef nooit toe aan de kou want je mis een hoop mooie vangsten…

 

Bob Kuiper

 

Zeevis Forum Nederland

 

 

 


Reactie plaatsen

 

Uw reactie is meer dan welkom en zal bij goedkeuring door de redactie geplaatst worden.

 

Reacties (0)

Er zijn nog geen reacties geplaatst.